Grad doseljenika: 1804. do 1918.
Prvi austrijski car
Rimsko-njemački car Franjo II. proglasio se 1804. carem Austrije i tako postao car Franjo I. koji se zatim 1806. odrekao titule Svetog rimskog cara. Tako je ne samo okončana vijekovna povezanost Austrije i Njemačkog Carstva, nego je po mišljenju mnogih prekinuta i direktna dinastijska loza, za koju se smatralo da vodi porijeklo od rimskog vojskovođe Julija Cezara.
Od Revolucije 1848. do "Partijskog skupa u Neudörflu"
Građansko-studentske revolucije do kojih je došlo 1848. godine, dotakle su Beč samo kratko. Od sredine 19. vijeka otpočela je industrijalizacija koja je pokrenula velike migracije stanovništva, koje je napuštajući poljoprivredu odlazilo kao radna snaga u gradove. Dok se radništvo, na primjer, u Njemačkoj, Engleskoj ili Francuskoj udruživalo u interesne zajednice i stranke, to je u Austriji bilo moguće tek od 1867. godine. Te godine je car Franjo Josip I. morao učiniti velike ustupke Mađarima i istovremeno donijeti i staviti na snagu temeljni državni zakon (Staatsgrundgesetz). Taj zakon je i danas dio važećeg austrijskog Ustava. U njemu je doduše bilo predviđeno zakonsko pravo na osnivanje radničkih obrazovnih udruženja, ali ne i radničke partije, što je drugdje u Europi, osim u Rusiji, već bio standard. U mjestu Neudörfl je stranačkom konvencijom 1874. godine koja je ušla u istoriju pod nazivom "Neudörfler Parteitag" na tada mađarskoj državnoj teritoriji, a u današnjem Gradišću, po prvi put u monarhiji osnovana Socijaldemokratska radnička stranka, zahvaljujući liberalnijem tumačenju prava u istočnom dijelu carstva.
Doseljavanje u Beč
Beč je tada imao oko 600.000 stanovnika, a taj broj je do 1925. godine porastao na ukupno 2,1 milion. Zahvaljujući doseljeničkim talasima i njihovoj radnoj snazi, Beč je prerastao u milionski grad.
Brz rast broja stanovnika bio je u potpunom nerazmjeru s brojem stanova i tadašnjom stanogradnjom. Beč danas ima 500.000 stanovnika manje, a istovremeno 400.000 stanova više.
Takođe treba navesti da 1910. godine za 42% stanovnika grada Beča njemački nije bio maternji jezik. Najveća grupa od preko 100.000 stanovnika govorila je češki. Bečki dijalekt razlikuje se do danas od standardnog njemačkog jezika, prije svega zbog velikog broja tuđica koje su ušle u dijalektni govor, a koje su uveli doseljenici iz Francuske, Italije, Mađarske, Češke i Moravske. Jedan dio našeg dijalekta sadrži i riječi iz "jidiša" koje su preko židovskih/jevrejskih doseljenika od srednjeg vijeka ulazile u govorni jezik. Danas su stanovnici Beča vrlo ponosni na te jezične osobenosti.
Radništvo postaje sve značajnije
Većina doseljenika živjela je u malim i bijednim stanovima bez vode. Osam do deset osoba u jednoj prostoriji nisu bile rijetkost. Često su čak bili primorani da krevet u kuhinji za noćenje iznajmljuju siromašnijim radnicima, da bi zahvaljujući dodatnim prihodima sami mogli preživjeti. Između 1890. i 1914. godišnje je iz stanova izbacivano više od 100.000 stanara koji su kasnili s plaćanjem stanarine. U to doba su, s druge strane, građena gotovo sva raskošna zdanja na bečkoj Ringstraße. Deset posto stanovnika pripadalo je plemstvu ili građanstvu i izvlačilo velike koristi od doseljenika. Liječnik/ljekar Dr. Viktor Adler sjedinio je na stranačkoj konvenciji u mjestu Hainfeld 1889. godine nanovo poletno radništvo i stvorio modernu socijaldemokratsku stranku. Mnoge komunalne usluge grada uvedene su, doduše, pod kršćansko-socijalnim gradonačelnikom Luegerom, ali je pristup tim poboljšanjima i dalje bio uskraćen velikom dijelu stanovništva. Istovremeno je i kulturni i ekonomski život u Beču na prijelazu u novi vijek doživio do tada neviđeni zamah. 1890. godine održan je po prvi put prvomajski marš radničkog pokreta, kojim se željelo kontrirati carskim šetnjama po Prateru i otmjenom društvu. I Austrija je 1907. bila prinuđena da uvede opće i jednako biračko pravo za muškarce. Ženama je, dakle, i dalje ostalo uskraćeno pravo glasa. Biračko pravo za žene je omogućeno i uvedeno tek nakon Prvog svjetskog rata (1914-18) u demokratskoj republici.
Od 20. do 21. vijeka - 1918. do 2006.
© Foto: wienweb
Zato Vas molimo da u okviru svojih mogućnosti s Magistratom kontaktirate na njemačkom jeziku. Za stranicu odgovorno: Magistratsko odjeljenje 17 - Pitanja integracije i diverziteta
Formular za kontakt
